Faz Farkı ve Atom Spekturmları

[By_VoLKaN]

FAZ FARKI

Girişim deseni oluşturan iki kaynak aynı anda dalga üretmezlerse aralarında bir faz farkı oluşur. Mesela sağ elimizin parmağını sol elimizin parmağından sonra suya batırarak periyodik dalgalar üretirsek, faz farkı olan bir girişim deseni elde ederiz. Parmaklarımız aynı anda suya batıp çıkarsa eşfazlı dalgalar üretiriz. Aralarında faz farkı olsada iki dalga kaynağının periyotları eşit olmalıdır. Yoksa matematiksel hesaplar zorlaşır. O yüzden eşit periotlu olmayan dalgaların girişimini görmeyeceğiz. Faz farkı gecikme süresinin periyoda oranı olarak tanımlanır ve p harfi ile gösterilir. Yani:
p=t/T Gecikme süresi kaynaklardan birini diğerinden kaç s sonra dalga ürettiğidir. Diyelim ki iki elimizin parmaklarıyla 3 s de bir dalga üretiyoruz. Periyot 3 s dir (T=3 s). sağ elimizin parmağı 1 s sol elimizden hep 1 s sonra suya batyorsa, gecikme süresi 1 s dir (t=1 s). Bu durumda faz farkı p=1/3 olur.

ATOM SPEKTRUMLARI

Hayret verici bir keşif de atomların çizgi tayfı yaymalarının bulunmasıydı. Bir gaz ısıtılırsa ya da bir gazdan elektrik akımı geçirilirse, madde ışık yayar. Işığın tayfı, çeşitli renklere ayıran bir prizmadan geçirilerek analiz edilirse, tayfta yalnız belli renkli çizgiler görünmektedir. 19. yy’da bu olayın açıklaması yapılamıyordu. Oysa atomdan yayılan ışım, atomun içine bakış sağlayan bir ipucuydu.

Robert Bunzen (1811-1899) ve Gustav Kirchoffun (1824-1887) araştırmaları şu iki sonucu ortaya çıkarmıştı:

1. Her element, buhar veya gaz halinde, tıpkı insanlardaki parmak izi gibi kendine özgü bir çizgi spekturumu verir.

2. Her elementin atomunun yaydığı ışık, aynı koşullarda, o elementin önceden soğurmuş olduğu ışıkıtır.

Atom spektrumları arasında en geniş şekilde incelenmiş olana hidrojeninkidir. Bir hidrojen lambasından yayılan ışık kırmızı mor renkte görünür. Hidrojen molekülü, görünür ışık yaymaz. Hidrojen lambalarında düşük basınçta, elektrik boşalımı yapılarak oluşturulan hidrojen atomları (uyarılmış hidrojen atomları) ışık yayar.

Bu ışığın bir bileşeni kırmızı ışıktır. Bundan başka hidrojen atomunun görünür spektrumunda yeşilimsi mavi ve menekşe çizgiler görülür.Balmer, işte bu çizgiler için deneme yanılma yöntemiyle bir bağıntı türetmişti.

Bohr Kuramı, doğal olarak bilim dünyasında büyük bir heyecan doğurdu. Rutherford'a yazılan bir mektupta Einstein'in tepkisi anlatılırken şunlar yazılır: "Einstein'in kocaman gözleri daha da büyüdü ve bana "Demek ki büyük bir buluşla karşı karşıyayız" dedi."

[By_VoLKaN]